İş Hukuku

  • Korona Virüsü Nedeniyle İş Hukuku Kapsamındaki Uygulamalar - Av. Uğur Cebeci, Av. Barış Uysal

    KORONA VİRÜSÜ NEDENİYLE İŞ HUKUKU KAPSAMINDA ORTAYA ÇIKAN UYGULAMALARA İLİŞKİN

    SIKÇA SORULAN SORULAR ve CEVAPLARI

    1 İşçiler ücretli ya da ücretsiz izne çıkartılabilir mi?

    Yıllık ücretli izin için işverenin işçiden onay alması gerekmemektedir, birikmiş izinler de dahil olmak üzere çalışan yıllık izne çıkartılabilir. İşçinin ücretli izne çıkmak istemesi halinde ise bu talebini bir ay önceden işverene bildirmesi ve işverenin bu talebe onay vermesi gerekmektedir.

    İşçinin ücretsiz izne çıkartılmasında ise işveren ücretsiz izne çıkartma teklifini işçiye iletmeli, işçi de 6 gün içerisinde buna yazılı onay vermelidir.

    2 İşçi ücretsiz izne çıkmak istemezse ne olur?

    İşçinin onayı olmadan işveren tarafından ücretsiz izne çıkartılması, iş sözleşmesinin feshi anlamına gelecektir. Bu takdirde işveren işçinin kıdem ve ihbar tazminatını ödemelidir.

    3 İş yerinde salgın hastalık nedeniyle 1 haftadan fazla süreyle işin durması halinde işveren fesh hakkı var mı?

    Salgın işçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebep sayılacağından çalışanın iş akdine kıdem tazminatı ödenmek kaydıyla haklı nedenle son verilebilir. (4857 sayılı kanunun md. 25/III)

    Bu durumda çalışan da 4857 sayılı kanunun md. 24/gereği iş akdini haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı alma hakkını kazanabilir.

    4 Kısa Çalışma Ödeneği başvuru şartları nelerdir?

    Başvuru yapabilmek için genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz ve zorlayıcı sebeplerle işyerindeki çalışma süresinin en az 1/3 oranında azaltılması veya faaliyetin en az dört hafta süreyle durdurulması gerekmektedir.

    Kısa çalışmaya en az 4 haftalık ve maksimum (şimdilik) bir süre için başvurulabilmektedir.

    5 Kısa çalışma ödeneğinden hangi sektör ve büyüklükteki işverenler yararlanabilecektir?

    Kısa çalışma ödeneğinden kanun, tüzük, yönetmelik, genelge kapsamında kapsam dışına alınmamış tüm sektörler yararlanabilecektir.

    6 Kısa çalışma ödeneği uygulamasında kimler kapsam içinde olacaktır?

    Kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 60 gün boyunca hizmet akdine tabi olarak çalışmaya devam etmiş olan ve son üç yıl içinde 450 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş çalışanlar yararlanabilecektir.

    7 Emekli çalışanlar kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilecekler mi?

    Emekli çalışanlar hakkında sosyal güvenlik destek primi kesilmesi nedeniyle kısa çalışma ödeneğinden yararlanılamayacaktır.

    8 Yabancı çalışanlar kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilecekler mi?

    4447 sayılı Kanun kapsamında yatırılması gereken işsizlik sigortası primlerinin yatırılmış olması hâlinde yabancı işçiler de uygulamadan faydalanabilmektedir.

    9 Bağkurlu çalışanlar kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilecekler mi?

    Kısa çalışma ödeneğinden 4/A’lı çalışanlar, yani işçi statüsünde çalışanlar yararlanabiliyor. İşçilerin maaşından işsizlik sigortası fonu için kesinti yapılıyor, Bağ-Kur’lulardan işsizlik fonu için kesinti yapılamıyor. Bu şartlarda bağkurlu çalışanlar kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayacak.

    10 Kısa Çalışma Ödeneğinden daha önce faydalanmış olan iş yerleri başvuru yapabilir mi?

    Daha önce farklı bir gerekçe ile kısa çalışmadan yararlanmış olan işyerleri de Koronavirüs kapsamında çalışmadan yararlanabilecektir.

    11 Başvuru usulü nasıl olacak?

    Kısa çalışma ödeneği başvurusu, Koronavirüs salgını nedeniyle bağlı bulunan İŞKUR birimin elektronik posta adresine (https://www.iskur.gov.tr/isveren/kisa-calisma-odenegi/basvuru-icin-gerekli-belgeler-ve-il-iletisim-adresleri/) gerekli evrakları göndererek yapılmaktadır.

    12 Kısa Çalışma Ödeneği uygunluk tespitini kimler nasıl yapacak?

    Uygunluk tespiti işyeri mahallinde yapılmayacak, belgeler üzerinde elektronik gönderilen bilgi ve belgeler üzerinden İş Müfettişleri tarafından yapılacaktır. Eksik belgelerin varlığı halinde İŞKUR tarafından işverenlerden eksikliklerin tamamlanması talep edilecektir.

    13 Kısa Çalışma Ödeneği başvurusu yapan işverenin sigorta prim borcu ya da vergi borçlarının olması halinde başvuru red olur mu?

    Başvuru esnasında gönderilecek belgeler arasında yer alan ücret bordroları son 12 aya ait olması gerekmektedir. İşçi ücretlerinin, sigorta primlerinin, işsizlik sigortası primlerinin, vergilerinin ödenme şartı aranmamaktadır, başvuru esnasında işveren tarafından bunların tahakkuk ettirilmiş olması yeterli olacaktır.

    14 Kriterin sağlanıp sağlamadığı nasıl takip edilir?

    Şirket tarafından başvuru yapıldıktan sonra başvurunun kabul edilip edilmeyeceği ve kimlerin dahil edildiği bilgisi İŞKUR tarafından kişiye özel bilgilendirme ile paylaşılacaktır.

    15 Kısa çalışma ödeneği başvurusu ne zaman resmi olarak onaylanacak?

    Başvurular 2-60 gün içinde değerlendirilmektedir.

    16 Kısa çalışma ödeneği uygulaması ne kadar sürecek?

    Kısa Çalışma Ödeneği en fazla 90 gün sürmektedir. Şartlar 90 gün içinde düzelirse Kısa Çalışma Süresi için işveren iptal başvurusunda bulunacak.

    17 İŞKUR’dan ne kadar ödenek katkısı olacak?

    İşkur tarafından yapılacak ödeme, çalışanın son on iki aylık brüt kazancının % 60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150’sini geçemez. Bu kapsamda 1.752,40 TL ile 4.380,99 TL aralığında kısa çalışma ödeneği ödenebilmektedir.

    Kısa çalışmanın başladığı ilk hafta ödenek verilmemekte olup, işverence İş Kanunu çerçevesinde yarım ücret ödenmektedir.

    İŞKUR’un bununla ilgili bir matematik formülü var. Ödenekler bu formüle göre belirleniyor ve sigortalıya şahsi olarak bildiriliyor. Konuyla ilgili İŞKUR web sitesinden de ayrıntılı bilgi alabilirsiniz. https://www.iskur.gov.tr/isveren/kisa-calisma-odenegi

    18 Kısa çalışma ödeneği dışında kalan maaşı işveren ödemek zorunda mı?

    İşverenin kısa çalışma başvurusu yaptığı çalışanlara, işkur tarafından ödenen tutar dışında kalan maaşı ödeme yükümlülüğü yoktur. Ancak işveren bu durumdaki personellerini uzaktan da olsa tam mesai çalıştıramaz.

    19 Ne kadar süre bu uygulama dahilinde maaş ödemesi yapılacak?

    Kısa Çalışma Ödeneği en fazla 90 gün ödenir.

    20 Söz konusu ödeme nereden ve nasıl alınacak?

    İşkur'dan çalışanın telefonuna mesaj gelecektir. Düzenlemeye göre ödemeler her ayın 5'inde PTT'den alınacak ancak son aşamada PTT önünde uzun kuyruklar oluşmaması adına çalışanların iban numaraları da müracaat esnasında kayıt altına alınmaya başlandı ve ödemeler çalışanların banka hesaplarına gönderilecek.

    21 Maaş dışında, yemek, yol, sosyal yardımlar vb. yan haklar üç aylık süreçte nasıl etkilenecek?

    'Kısa Çalışma' süresi boyunca işveren yemek yardımı ödemelidir ancak benzin/yol yardımı ödemeyebilir.

    22 Kısa çalışma başvurusu yapılması halinde fesh işlemi yapılabilir mi?

    Ahlak ve iyinet kurallarına uymayan vb haller (4857 md 25/II) dışında hiçbir işçi için fesh işlemi yapılamaz.

    23 Kısa çalışma başvurusu yapılması halinde kıdem süresi işliyor mu?

    Kısa Çalışma Süresi yıllık izin ve kıdem hak edişlerine dahil edilir.

    24 Kısa çalışma başvurusu yapılan çalışan hakkında devam eden icra kesintileri var ise kesintiler bu durumdan nasıl etkilenecek?

    Kısa Çalışma Ödeneği başvurusu kabul olduktan sonra bordro hak edişi olmayacağından belirtilen dönem içerisinde “nafaka ödemeleri dışında” icra kesintisi de olmayacaktır.

    25 Kısa çalışma uygulaması süresinde SGK primleri kim tarafından yatırılacak, çalışanın nasıl bir kaybı olacak?

    Kısa çalışmada işçi kısa çalışma ödeneğinden ve genel sağlık sigortasından yararlanacak, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarından (iş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları) yararlanamayacaktır. SGK primi İşkur tarafından kısa vadeli yatırılacaktır. Bu da çalışanın genel sağlık hizmetlerinden yararlanabileceği fakat emeklilik süresine dahil edilmeyeceği anlamına gelmektedir.

    26 Covid 19 nedeniyle işverenin ISG (İş Sağlığı Güvenliği) anlamında alması gereken önlemler nelerdir?

    6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 4. maddesine göre, işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.

    Bu sebeple öncelikle ISG talimatlarının TC Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’ nün yayınladığı Yeni Koronavirüs (COVID-19) Salgınına Karşı İşyerlerinde Etkin Mücadele İçin Alınması Gerekli Tedbirler kapsamında güncellenmesi gerekir. Ayrıca iş yeri risk analiz raporunun güncellenerek işçilerin virüs ve virüsten korunma yolları hakkında bilgilendirilmeleri, işyerlerinde dezenfektasyon çalışmaları yapılması, işçilere koruyucu malzemelerin temini vb. önlemlerin kararlaştırılması gerekmektedir. Ayrıca İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’ nün kendi resmi sitesinde yayınladığı ( https://www.ailevecalisma.gov.tr/isggm/haberler/koronavirus/ ) rehber, sunum ve bilgilendirme metinlerinin afiş olarak bastırılıp işyerinde çalışanlara gerekli bilgilerin verilmesi gerekmektedir. Uzaktan çalışan işçiler için de aynı çalışmasının yapılması gerekir. İşverenin Kanun’dan doğan bu yükümlülüklerini yerine getirmemesi hem cezai hem de hukuki sorumluluğunun doğmasına neden olacaktır.

    27 Covid 19 nedeniyle işçinin ISG anlamında işverenden tedbir alınması yönünde talep hakkı var mıdır? İşçilerin işverenden ISG anlamında gerekli tedbirlerin alınması için talepte bulunma hakları vardır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 13. maddesinde, ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanların iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, kurulun bulunmadığı işyerlerinde ise işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasına karar verilmesini talep edebileceği düzenlenmiştir. İşçilerin, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınma hakkı bulunmakla beraber, talep etmelerine rağmen gerekli tedbirlerin alınmaması halinde işçiler’e İş Kanunu’nun 24. maddesine dayanarak iş sözleşmelerini haklı nedenle fesih etme hakkı vermektedir.

    28 İş kazasının kanuni tanımı nedir?

    5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesinde iş kazası;  Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,  İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,  Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,  Bu Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,  Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında

    meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay olarak tanımlanmıştır.

    29 Çalışmalarına tam süreli ya da kısmi süreli devam eden işçinin Covid 19 testlerinin pozitif çıkması halinde bu durum iş kazası olarak değerlendirilebilir mi?

    Burada önemli olan husus, Koronavirüs’ün nerede ve ne zaman bulaştığının tespitidir. Zira pandemik bir hastalık olarak nitelendirilen Koronavirüs’ün işçiye işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle görevini icra ederken bulaşabilme ihtimali olduğu kadar, bulunduğu başka bir ortamda da bulaşabilme ihtimali vardır. İşçinin, işveren tarafından yürütülmekte olan iş sebebiyle bu hastalığa yakalandığının tespit edilmesi durumunda söz konusu olay iş kazası kapsamında değerlendirilebilecek ve işveren sorumlu tutulabilecektir.

    30 Uzaktan çalışma uygulamasında evde gerçekleşebilecek her kaza iş kazası mı sayılır?

    Uzaktan çalışma uygulamasında da; evde gerçekleşebilecek her kaza iş kazası sayılmamakla birlikte, uzaktan çalışma kapsamında çalışacak personellerin evlerinde görevlerini ifa etmeleri sırasında iş ile ilgili olarak kaza geçirmeleri halinde, söz konusu kaza evde gerçekleşmiş olsa dahi iş kazası olarak kabul edilecektir.

    31 Covid 19 nedeniyle karantina altına alınan işçi iş göremezlik raporu alabilecek midir?

    Çalışan hastalar gerek karantina gerek tedavi süresince istirahat raporlarına istinaden hastalık sigortası kapsamında istirahat sürelerinin 3. Gününden itibaren geçici iş göremezlik ödeneğinden (rapor parası) yararlanabileceklerdir.

    32 Yurt dışından dönüp 14 gün karantina altında olan çalışanların satüsü nedir?

    Sağlık Bakanlığı’nca yurtdışından dönenlerin virüsün kuluçka süresi olan 14 boyunca kendilerini evde izole etmeleri gerektiği, bu süre için de 14 gün süreli rapor verilmesi konusunda hekimlerin bilgilendirildiği açıklanmıştır. Bu durumda olanlara pasaportları ile birlikte müracaat etmeleri halinde istirahat raporu verilecek ve istirahat sürelerinin 3. Gününden itibaren geçici iş göremezlik ödeneğinden (rapor parası) yararlanabileceklerdir.

    33 İşyerinde Virüsün Tespiti Halinde İdari Makamlara Bildirim Yükümlülüğü var mıdır? İşçilerinin birisinde Covid-19 vakası tespit edilen işveren, bu personel için gerekli karantina tedbirlerinin alınması amacıyla İl Sağlık Müdürlüğü, Halk Sağlığı Birimi’ne derhal bilgi vermelidir. Aksi halde idari ve cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalabilecektir.

    Cebeci Uysal Hukuk Danışmanlık

    ugur@cebeciuysal.com av.barisuysal@gmail.com

    Devamı..

Makaleler

Popüler